Pomnik Jana Zachwatowicza

Pomnik Jana Zachwatowicza – monument znajdujący się przy międzymurzu Piotra Biegańskiego obok placu Zamkowego na Starym Mieście w Warszawie. Pomnik upamiętnia architekta, historyka architektury i konserwatora zabytków prof. Jana Zachwatowicza, który po 1945 roku pełnił funkcję kierownika Biura Odbudowy Stolicy, a następnie Generalnego Konserwatora Zabytków.

Inicjatorem budowy pomnika było Towarzystwo Przyjaciół Warszawy, które pierwsze starania w tym kierunku podjęło w 2017. 8 grudnia 2020, Rada Warszawy przyjęła uchwałę w sprawie wzniesienia pomnika Jana Zachwatowicza przy placu Zamkowym. Za realizację prac odpowiadał śródmiejski Zarząd Terenów Publicznych. Pomnik usytuowany jest przy placu Zamkowym, u wylotu tzw. międzymurza Piotra Biegańskiego. Pomnik został odsłonięty 4 marca 2021 w 121. rocznicę urodzin Jana Zachwatowicza. Odsłonięcia pomnika dokonali Rafał Trzaskowski, prezydent miasta stołecznego Warszawy, Ewa Malinowska-Grupińska, przewodnicząca Rady Miasta oraz Krystyna Zachwatowicz-Wajda, córka profesora.

Autorem pomnika jest krakowski rzeźbiarz Karol Badyna. Odlany z brązu pomnik w formie posągu przedstawia prof. Jana Zachwatowicza zwróconego w kierunku Zamku Królewskiego, w którego odbudowę konserwator włożył najwięcej pracy i starań. Przedstawiony w formie figury – Zachwatowicz lewą rękę ma schowaną w kieszeni i ukazany jest w trakcie spaceru po Starym Mieście. U podstawy pomnika znajduje się tablica o treści "1900–1983 JAN ZACHWATOWICZ ARCHITEKT ODBUDOWANEJ WARSZAWY".

Pomnik Tarasa Szewczenki

 

Pomnik Tarasa Szewczenki – pomnik znajdujący się na skwerze imienia poety u zbiegu ulic Goworka, Chocimskiej i Spacerowej na warszawskim Mokotowie.

Pomnik przedstawiający młodego Tarasa Szewczenkę upamiętnia jego pobyt w Warszawie w 1830. Młodzieniec ma szlachetne rysy i bujną czuprynę. Jest ubrany w surdut, trzyma pod pachą szkicownik a w ręku lichtarz ze świeczką. Cokół przypomina pień spiłowanego dębu. Monument powstał z inicjatywy ambasadora Ukrainy w Polsce, Dmytra Pawłyczki. Na cokole pomnika znajduje się fragment wiersza Szewczenki Do Polaków. Pomnik został odsłonięty 13 marca 2002. 

Autorem rzeźby jest Anatolij Kuszcz, natomiast cokół jest dziełem Baltazara Brukalskiego. Odlew wykonano w Kijowie; sfinansowała go Rada Miejska Kijowa.

Pomnik Syreny na Powiślu

 

Pomnik autorstwa Ludwiki Nitschowej powstał z inicjatywy prezydenta miasta Stefana Starzyńskiego.

Pierwotna koncepcja monumentalnego monumentu wykonanego z zielonego szkła, o wysokości ok. 20 metrów, przedstawiającego postać Syreny ustawioną na filarze pośrodku Wisły, okazała się zbyt kosztowna i trudna technicznie w realizacji. Ostatecznie zdecydowano się na ustawienie nad brzegiem rzeki tradycyjnego monumentu.

Dla prac nad rzeźbą Syreny Starzyński udostępnił rzeźbiarce halę nieczynnej kotłowni na terenie Zespołu Stacji Filtrów przy ul. Koszykowej 81. Dyrekcja Stacji Filtrów przydzieliła jej także do pomocy dwóch pracowników fizycznych. Praca nad rzeźbą trwała kilka miesięcy, prawdopodobnie od jesieni 1936 lub początku 1937. Do opracowania głowy i korpusu Syreny Nitschowej pozowała studentka etnografii Uniwersytetu Warszawskiego Krystyna Krahelska. Była to kuzynka Wandy Krahelskiej-Filipowicz, przyjaciółki rzeźbiarki. Nitschowa opisała Krahelską jako „wysoką, świetnie zbudowaną, mocną dziewczynę o słowiańskim, a raczej polskim typie urody”. Przyjęła ona propozycję rzeźbiarki, ale nie rozgłaszała tego faktu wśród znajomych. Pozowała jej w pozycji klęczącej, trzymając w prawej ręce miecz. Twarz Syreny nie jest jednak jej twarzą, a rzeźbę zaczęto kojarzyć z Krahelską po wojnie, kiedy Nitschowa w jednym z wywiadów ujawniła jej nazwisko.

Model rzeźby został zaprezentowany po raz pierwszy podczas I Ogólnopolskiego Salonu Rzeźby w stołecznym Instytucie Propagandy Sztuki w maju 1937. Była to największa praca ze 155 przyjętych do Salonu.

Wysoka na 2,75 m rzeźba została odlana z brązu w 1938 w warszawskim zakładzie Braci Łopieńskich przy ul. Hożej 55. Z powodu wielkości rzeźby odlewano ją w częściach, które po wygładzeniu i wycyzelowaniu zmontowano przy pomocy śrub, a na końcu wykonano patynowanie.

Monument Syreny planowano ustawić przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie u wylotu ul. Tamka, równolegle do nurtu Wisły. Miejsce wybrał Stefan Starzyński z doradcami oraz Ludwika Nitschowa. Ta lokalizacja miała podkreślać jej związek z rzeką utrwalony w legendzie o symbolu stolicy. Była również zgodna z hasłem Stefan Starzyńskiego „frontem do Wisły”. Miasto pokryło koszty budowy monumentu.

Pomnik został ustawiony nad Wisłą na początku kwietnia 1939. Nie było oficjalnej uroczystości odsłonięcia, a prasa warszawska zamieściła tylko krótkie wzmianki o nowym monumencie i jego zdjęcia. Do wybuchu II wojny światowej nie zrealizowano także wszystkich elementów jego otoczenia, m.in. rzeźb mew zrywających się do lotu, które miały być umieszczone przy krawędzi basenu. Ich modele i odlewy zostały zniszczone w czasie wojny. Planowano również budowę tarasu widokowego na dolnym bulwarze, aby Syrena mogła być oglądana od strony rzeki.

Rzeźba przedstawia postać Syreny z uniesionym mieczem i tarczą. Wzrok ma skierowany na północ, a jej mocny kobiecy korpus osłania trzymana w lewej ręce okrągła, lekko wypukła tarcza. Na tarczy znajduje się wizerunek orła w koronie, wokół którego biegnie napis „Warszawa”. Syrena ma w tle rzekę i drzewa na praskim brzegu[17]. Autorem cokołu składającego się z trzech bloków piaskowca umieszczonych w basenie był Stanisław Pomian-Połujan.

Monument miał upamiętniać herb Warszawy i przyczynić się do podniesienia estetyki bulwarów wiślanych.

Podczas okupacji niemieckiej żaden z dwóch warszawskich pomników Syreny nie znalazł się na liście monumentów przeznaczonych do rozbiórki. Nie zostały one również zniszczone po upadku powstania warszawskiego. Prawdopodobnie stało się tak, gdyż obydwa znajdowały się nad Wisłą, która od września 1944 stanowiła linię frontu. Pomnik został jednak uszkodzony. W 1949 pracownia Braci Łopieńskich, bez zdejmowania rzeźby z cokołu, załatała 35 drobnych przestrzelin Syreny.

W 1966 monument był remontowany, uruchomiono także fontannę z basenem.

Ławeczka Jana Karskiego w Warszawie

 

Jedna z serii sześciu ławeczek-pomników Jana Karskiego znajdująca się na warszawskim Muranowie, na skwerze przy Muzeum Historii Żydów Polskich, w pobliżu pierwszego pomnika Bohaterów Getta.

Pomnik został zaprojektowany przez Karola Badynę. Upamiętnia Jana Karskiego, kuriera władz Polskiego Państwa Podziemnego, który jako jeden z pierwszych poinformował świat o zagładzie Żydów w okupowanej Polsce.

Na poręczy ławeczki znajduje się egzemplarz książki Karskiego, Story of a Secret State (pol. Tajne Państwo).

Jest to trzecia ławeczka pomnikowa upamiętniająca Jana Karskiego w Polsce (po Łodzi i Kielcach) oraz szósta na świecie (po Waszyngtonie, Nowym Jorku i Tel Awiwie).

Warszawskie upamiętnienie to pierwsza ławeczka Karskiego wyposażona w aparaturę do odtwarzania dźwięku – po naciśnięciu przycisku znajdującego się w fotelu rzeźby można wysłuchać jego wspomnień o latach przedwojennych oraz jego późniejszej pracy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Pomnik został odsłonięty 11 czerwca 2013 na skwerze przy Muzeum Historii Żydów Polskich, w pobliżu pierwszego pomnika Bohaterów Getta. Inicjatorem powstania monumentu było Muzeum Historii Polski. Prace sfinansowało miasto stołeczne Warszawa.

Pomnik Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego

 

Monument znajdujący się przy ul. gen. Andersa w Warszawie.

Konkurs na projekt pomnika rozpisano w 1959 roku, lecz nie wyłoniono zwycięzcy i nie przyznano pierwszej nagrody. Marszałek Marian Spychalski zlecił wykonanie pomnika Xaweremu Dunikowskiemu.

W latach 1962–1963 Dunikowski opracował projekt pomnika, który został zrealizowany przy współpracy Józefa Galicy, Józefa Potępy, Jerzego Beresia oraz, odpowiedzialnego za cokół i otoczenie pomnika, Leona Marka Suzina. Dzieło Dunikowskiego pozostało niedopracowane z powodu postępującej choroby artysty. Było to jego ostatnie dzieło przed śmiercią w 1964 roku.

Odsłonięcie pomnika miało miejsce 12 października 1963 roku w 20. rocznicę bitwy pod Lenino. Rzeźba o wysokości 8 metrów wykonana w szarym granicie przedstawia żołnierza LWP w mundurze i hełmie na głowie, z pistoletem maszynowym na piersi. Na cokole pomnika znalazł się napis: 1943 – Lenino, Warszawa, Kołobrzeg, Berlin – 1945 opisujący szlak bojowy żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego.

Monument upamiętnia poległych żołnierzy 1 Armii. Został ufundowany przez Ludowe Wojsko Polskie.

Pomnik Lecha Kaczyńskiego na placu marsz. Józefa Piłsudskiego

Pomnik wzniesiony w listopadzie 2018 na placu marsz. Józefa Piłsudskiego, przed gmachem Dowództwa Garnizonu Warszawa, zaprojektowany przez rzeźbiarzy Stanisława Szwechowicza i Jana Raniszewskiego, upamiętniający prezydenta Lecha Kaczyńskiego, odsłonięty 10 listopada 2018 roku.

W kwietniu 2017 w budynku Wyścigów Konnych na Służewcu zaprezentowano makietę pomnika wyłonionego przez jury pod przewodnictwem Tomasza Żukowskiego.

W październiku 2017 minister infrastruktury i budownictwa Andrzej Adamczyk wydał decyzję o wyjęciu placu marsz. Józefa Piłsudskiego i przylegających do niego dwóch działek przed Hotelem Europejskim i przed gmachem Dowództwa Garnizonu Warszawa spod kurateli miasta i przekazaniu ich do dyspozycji wojewody mazowieckiego Zdzisława Sipiery. W styczniu 2018 szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Jacek Sasin poinformował o planach powstania pomnika Lecha Kaczyńskiego na placu marsz. Józefa Piłsudskiego i jego przewidywanej formie. Pomnik będzie stanowiła 3,5-metrowa figura prezydenta Lecha Kaczyńskiego usytuowana na 3,5-metrowym cokole. Autorami projektu pomnika są Stanisław Szwechowicz i Jan Raniszewski, którzy pierwotnie projektowali pomnik z myślą o jego lokalizacji przy ul. gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza i zmuszeni byli do poprawienia projektu. Pomnik ma zostać także połączony czerwonym granitowym chodnikiem z Pomnikiem Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku na placu marsz. Józefa Piłsudskiego. Polityk Prawa i Sprawiedliwości Marek Suski zinterpretował czerwony chodnik stwierdzając, iż będzie to taka trochę sugestia, że pan prezydent, idąc po tym czerwonym dywanie, wchodzi na schody, które z jednej strony odczytywane są jako schody do samolotu, z drugiej strony jako schody do nieba. Symbol tego zmierzania do gwiazd, do nieba, gdzieś tam w zaświaty.

W marcu 2018 wojewoda mazowiecki Zdzisław Sipiera wydał zgodę na budowę pomnika, a 10 kwietnia 2018 w 8. rocznicę katastrofy polskiego Tu-154M w Smoleńsku odbyło się uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego pod pomnik. Monument został ustawiony na miejscu przeznaczenia 7 listopada 2018. Na pomniku znajduje się napis: „LECH KACZYŃSKI PREZYDENT RP, PREZYDENT WARSZAWY”.

Przed odsłonięciem pomnika sąd nakazał prokuraturze wojskowej wszczęcie śledztwa w sprawie domniemanego naruszenia uprawnień przez ministra spraw wewnętrznych i administracji Mariusza Błaszczaka i wojewodę mazowieckiego Zdzisława Sipierę, którzy powołując się na względy bezpieczeństwa państwa w 2017 wyjęli plac Piłsudskiego w Warszawie spod jurysdykcji miasta stołecznego Warszawy, m.in. w celu wzniesienia na nim pomnika Lecha Kaczyńskiego.

Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło wieczorem 10 listopada 2018, w wigilię 100-lecia Odzyskania Niepodległości. Dokonali go: prezydent Andrzej Duda, brat Jarosław Kaczyński oraz córka Marta Kaczyńska. Pomnik poświęcił kard. Kazimierz Nycz. Wcześniej w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie odbyła się msza św. w intencji ofiar katastrofy smoleńskiej. Następnie z archikatedry wyruszył Marsz Pamięci na pl. Piłsudskiego. W uroczystościach udział wzięli: marszałek sejmu Marek Kuchciński, marszałek senatu Stanisław Karczewski, prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki, przewodniczący Związku Zawodowego Solidarność Piotr Duda, wicemarszałkowie Sejmu: Beata Mazurek oraz Ryszard Terlecki, ministrowie, parlamentarzyści, przedstawiciele duchowieństwa, Wojska Polskiego i instytucji państwowych, mieszkańcy stolicy. Okolicznościowe przemówienia wygłosili brat prezydenta Lecha Kaczyńskiego Jarosław Kaczyński i prezydent Andrzej Duda.

Pomnik Bitwy o Monte Cassino

Pomnik w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, zlokalizowany na skwerze pomiędzy ul. gen. Andersa a bramą Ogrodu Krasińskich na osi wejścia do Państwowego Muzeum Archeologicznego w warszawskim Arsenale.

W grudniu 1994 Społeczny Komitet Budowy Pomnika Bitwy o Monte Cassino w Warszawie otrzymał lokalizację pomnika w jego obecnym miejscu. W czerwcu 1995 Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło konkurs na pomnik upamiętniający bitwę o Monte Cassino. Pomnik sfinansowano ze składek weteranów 2 korpusu i dotacji licznych instytucji.

Monument został odsłonięty został 30 maja 1999 na skwerze przy Ogrodzie Krasińskich przez Irenę Anders w asyście Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego, w ramach obchodów 55 rocznicy bitwy. W czasie ceremonii Prezydenta RP reprezentował p.o. Szefa Kancelarii Prezydenta RP Ryszard Kalisz.

Projekt pomnika wykonali: rzeźbiarz Kazimierz Gustaw Zemła i architekt Wojciech Zabłocki. Wykonany jest z żelbetu pokrytego białym marmurem Bianco Carrara, a masa jego wyniosła 220 ton. Aby ustabilizować grunt pod 70-tonową kolumnę stanowiącą najwyższy element kompozycji, wbito w ziemię sześciometrowe pale.

Pomnik przedstawia bezgłową Nike ze śladami walki i okaleczenia wyłaniającą się ze strzaskanej, przewiązanej szarfą kolumny. W podstawie pomnika widać wzgórze przykryte całunem, postać Matki Boskiej i porozrzucane hełmy. Na dwumetrowym cokole, na którym widnieje Krzyż Monte Cassino, umieszczono też pod całunem urnę z prochami bohaterów. Oprócz tego na cokole wyrzeźbiono godła pięciu polskich jednostek, które brały udział w bitwie.

Pomnik Ronalda Reagana

Monument upamiętniający 40. prezydenta Stanów Zjednoczonych Ronalda Reagana znajdujący się w Alejach Ujazdowskich róg Jana Matejki w Warszawie.

Pomnik jest dziełem krakowskiego rzeźbiarza Władysława Dudka. Inicjatorem budowy był były szef klubu CWKS Legia Warszawa, prezes Fundacji im. Ronalda Reagana, Janusz K. Dorosiewicz. Pomnik stoi naprzeciwko budynku ambasady Stanów Zjednoczonych. Został odsłonięty 21 listopada 2011 przez Lecha Wałęsę.

Pomnik przedstawia prezydenta Reagana przemawiającego w Berlinie Zachodnim w roku 1987 przed Brama Brandenburską. Projekt nie był konsultowany z władzami stolicy, nie został wybrany w drodze konkursu. Lokalizacja pomnika została jednak zaakceptowana przez Radę Warszawy.

Pomnik Wojciecha Korfantego

Monument u zbiegu Al. Ujazdowskich i ul. Agrykola w Warszawie, upamiętniający Wojciecha Korfantego, polskiego przywódcę narodowego Górnego Śląska.

W 2014 Rada Miasta st. Warszawy zdecydowała, że pomnik Wojciecha Korfantego stanie na Trakcie Królewskim. W marcu 2018 podpisano porozumienie między m.st. Warszawą, a miastami Górnego Śląska w sprawie finansowania budowy pomnika. 4 czerwca 2018 ogłoszono konkurs na projekt pomnika na który wpłynęło 11 projektów. Konkurs rozstrzygnięto 16 października 2018. Zwycięską pracą został projekt autorstwa Karola Badyny.

Pomnik wykonano z patynowanego brązu i przedstawia Wojciecha Korfantego wspartego o postument (w założeniu autora ma to symbolizować, iż Wojciech Korfanty nigdy za życia nie został postawiony na piedestale). Umieszczono na nim napis „Wojciech Korfanty 1873–1939, polityk , chrześcijański demokrata.

Monument stanął przy Trakcie Królewskim, u zbiegu Al. Ujazdowskich i ul. Agrykoli w pobliżu pomników innych „Ojców polskiej niepodległości” – marsz. Józefa Piłsudskiego, Wincentego Witosa, Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Dymowskiego i Ignacego Daszyńskiego. Odsłonięcie nastąpiło 25 października 2019 w 101. rocznicę słynnego przemówienia śląskiego polityka w Reichstagu. W uroczystości wzięli udział m.in. prezydent Andrzej Duda, premier Mateusz Morawiecki, prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski oraz wnuk Korfantego Feliks Korfanty.

Pomnik powstał z budżetu m.st. Warszawy oraz składek śląskich miejscowości: Bytomia, Chorzowa, Mikołowa, Piekar Śląskich, Radzionkowa, Rudy Śląskiej, Siemianowic, Świerklańca, Tarnowskich Gór, Wyrów i Zabrza.

Pomnik Prymasa Stefana Wyszyńskiego

Pomnik stoi przy Krakowskim Przedmieściu na przedłużeniu ulicy Królewskiej na placyku przed kościołem Wizytek. Na placu tym w czasie stanu wojennego gromadzili się warszawiacy, układali tu – w proteście przeciw systemowi i manifeście przywiązania do Kościoła – symboliczny krzyż z kwiatów i zniczy. Krzyż ten był systematycznie niszczony i usuwany przez milicję i Służbę Bezpieczeństwa.

Postać „Prymasa Tysiąclecia” została zaprojektowana przez Andrzeja Renesa. Została odlana z brązu w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych i umieszczona na prostym, granitowym cokole. Pomnik przedstawia postać zamyślonego prymasa w uroczystym stroju liturgicznym siedzącą na arcybiskupim tronie, u stóp którego znajduje się obszerna płyta, na lub wokół której warszawiacy często składają kwiaty i ustawiają znicze.

Pomnik został odsłonięty 27 maja 1987 roku.

Pomnik Lotnika

Pomnik Lotnika – monument upamiętniający polskich lotników znajdujący się na rondzie u zbiegu ulic Żwirki i Wigury, Wawelskiej i Raszyńskiej, będący rekonstrukcją pomnika z placu Unii Lubelskiej zniszczonego w 1944.

Przedstawia postać pilota wspartego o śmigło ustawioną na kilkumetrowym cokole.

Rzeźbę zaprojektował w 1923 Edward Wittig (rzeźbiarzowi pozował major Leonard Zbigniew Lepszy). Model pomnika był prezentowany w 1929 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Odsłonięcia dokonano 11 listopada 1932 na placu Unii Lubelskiej (na skraju Pola Mokotowskiego, gdzie wówczas znajdowało się warszawskie lotnisko). Monument był zwrócony frontem w kierunku wylotu alei Szucha. Autorem granitowego cokołu oraz otoczenia pomnika był Antoni Jawornicki. Odlew figury lotnika wykonano w warszawskich Zakładach Metalurgicznych L. Kranca i T. Łempickiego.

Budowa pomnika została sfinansowana ze składek społecznych oraz wpływów z imprez lotniczych. Pomnik był jednym z pierwszych w Europie monumentów poświęconych lotnictwu.

W 1942 na cokole pojawiły się kotwice Polski Walczącej wykonane przez Jana Guta i Jana Bytnara „Rudego” za pomocą specjalnie skonstruowanego przez „Rudego” tzw. wiecznego pióra. Po wojnie dwa kamienne bloki z cokołu, w tym ten ze śladem kotwicy, zostały przeniesione pod budynek Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, a w 1981 pod Muzeum Woli[3].

W 1944 pomnik został zniszczony przez Niemców podczas planowego wyburzania miasta po upadku powstania warszawskiego. Fragmenty rzeźby odnaleziono po wojnie na terenie wolskich zakładów Lilpop, Rau i Loewenstein.

Szczątki oryginalnego cokołu pomnika Lotnika zostały porzucone w parku im. 13 września 1944 (od 2005 park im. płk. Jana Szypowskiego „Leśnika”) przy ulicy Kwatery Głównej na Grochowie. Fragment cokołu został również wykorzystany do budowy pomnika Pamięci Pilotów RAF na Woli oraz pomnika Grenadierów przy ulicy Grenadierów na Grochowie.

Zniszczony monument został wiernie zrekonstruowany przez Alfreda Jesiona na podstawie zachowanych materiałów Wittiga. Brązowy, 6-metrowy odlew o wadze 5 ton wykonały Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych. Na frontowej ścianie 9-metrowego cokołu z jasnoszarego granitu śląskiego znajduje się wyrzeźbiona szachownica lotnicza. Lotnik jest zwrócony w kierunku ul. Żwirki i Wigury

Odsłonięcia zrekonstruowanego monumentu dokonano 9 września 1967 u wylotu reprezentacyjnej alei prowadzącej od portu lotniczego Warszawa-Okęcie. Tego dnia pod pomnikiem odbyła się również uroczysta promocja oficerów szkół lotniczych, a następnie parada powietrzna i defilada wojskowa.

Pomnik Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku

Pomnik Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku – monument znajdujący się na placu marsz. Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Pomnik został zrealizowany przez Komitet Społeczny Budowy Pomników: Śp. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego oraz Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku według projektu Jerzego Kaliny i odsłonięty 10 kwietnia 2018.

Pomnik upamiętnia 96 ofiar katastrofy polskiego Tu-154M w Smoleńsku z 2010 roku. Prace nad pomnikiem rozpoczęły się w lutym 2018 gdy wojewoda mazowiecki Zdzisław Sipiera wydał zgodę na jego budowę, pomimo wcześniejszego nie wyrażenia zgody na jego budowę w tym miejscu przez Radę Warszawy w styczniu tego samego roku. Zgoda wojewody umożliwiła prace nad pomnikiem gdyż w październiku 2017, minister infrastruktury i budownictwa Andrzej Adamczyk wydał decyzję o wyjęciu placu spod kurateli miasta i przekazaniu go do dyspozycji wojewody, który z kolei 31 stycznia 2018 przejął zarządzanie placem marsz. Józefa Piłsudskiego.

Pomnik został odsłonięty 10 kwietnia 2018 przez przedstawicieli części rodzin ofiar katastrofy polskiego Tu-154M w Smoleńsku: Jarosława Kaczyńskiego, Martę Kaczyńską z córkami, Ewę Kochanowską, Andrzeja Melaka i Małgorzatę Wassermann. W uroczystości wzięli udział także przedstawiciele najwyższych władz państwowych, w tym prezydent Andrzej Duda oraz premier Mateusz Morawiecki, a poświęcenia pomnika dokonał kardynał Kazimierz Nycz. Krótko po ceremonii Jarosław Kaczyński dokonał odsłonięcia przed dawnym budynkiem sądów wojskowych (obecnie siedziba Dowództwa Garnizonu Warszawa) kamienia węgielnego pod budowę pomnika Lecha Kaczyńskiego.

Monument ma formę bryły obłożonej czarnym granitem nawiązującej do trapu samolotu, samolotowego statecznika oraz katafalku. Jego elementem ma stać się krzyż sprzed Pałacu Prezydenckiego, który obecnie jest częścią założenia rzeźbiarskiego Łukasza Krupskiego znajdującego się w Kaplicy Loretańskiej w kościele św. Anny. Upamiętnienie ma oświetlać nocą 96 źródeł światła (liczba ofiar katastrofy).

Pomnik jest przez całą dobę ochraniany przez policję.

Pomnik Polegli Niepokonani

Pomnik Polegli Niepokonani (funkcjonuje również nazwa „Polegli Niepokonani 1939-1945”) – pomnik wojownika z tarczą, według projektu Gustawa Zemły, znajdujący się w Warszawie.

Pomnik usytuowany jest na terenie Cmentarza Powstańców Warszawy i ludności cywilnej poległej i pomordowanej głównie w czasie powstania warszawskiego, wśród zieleni rozległego parku, w pobliżu skrzyżowania ulicy Wolskiej i ulicy Sowińskiego. Cmentarz otoczony jest z dwóch stron przez Cmentarz Wolski. Pomnik widoczny jest z ulicy Wolskiej.

Pomnik jest usytuowany na szczycie kurhanu wyłożonego kostką brukową, jakiej używano niegdyś do brukowania ulic, i przedstawia dużą wyrwę w rozerwanej z szarych granitowych bloków barykadzie, którą zasłania półleżąca postać wojownika z tarczą odlaną w brązie. Konający mężczyzna własnym ciałem zasłania wyrwę w barykadzie, ma twarz skierowaną ku niebu, trzymana przez niego tarcza zasłania kierunek zachodni, co sugeruje atak ze strony Niemców. Symboliczne znaczenie ma również fakt, że mężczyzna nie ma miecza. Całość symbolizuje pełną poświęcenia walkę obronną ludności Warszawy.

Wokół pomnika ułożono bruk zebrany z wolskich ulic, na którym była rozlewana krew mieszkańców Warszawy. W tle pomnika umieszczony został też duży krzyż.

Cmentarz powstał w 1945 roku. Pierwszy projekt nekropolii i pomnika sporządzili Romuald Gutt i Alina Scholtz (zieleń) w 1946 roku na prośbę płk. Jana Mazurkiewicza ps. "Radosław". Elementem tego projektu był kurhan, na szczycie którego miała stanąć kaplica-mauzoleum, pełniąca jednocześnie funkcję ołtarza polowego. Centralną częścią ołtarza miał być sarkofag umieszczony pod baldachimem podpartym czterema kolumnami. Rozpoczęto prace nad realizacją tego projektu, lecz ostatecznie ich zaniechano, jako oficjalną przyczynę podając brak funduszy.

Usypany wtedy kurhan zaopatrzono w blaszaną tabliczkę z napisem: „Tu spoczywają prochy tysięcy ofiar faszyzmu hitlerowskiego zamordowanych i spalonych w Warszawie 1944 r.”.

W 1973 roku, na fali kolejnej odwilży, na olbrzymim kurhanie, kryjącym 12 ton ludzkich prochów (szczątki 40-50 tysięcy osób), wystawiono rzeźbę Gustawa Zemły Polegli Niepokonani. Pomnik odsłonięto 20 września 1973 roku.

Na tyłach pomnika ustawiono tablicę z napisem:

„W tym miejscu spoczywają prochy ponad 50 tysięcy Polaków, cywilnych mieszkańców Warszawy oraz żołnierzy Armii Krajowej, poległych za wolność Ojczyzny zamordowanych przez Niemców podczas powstania warszawskiego w sierpniu i wrześniu 1944 r.

6 VIII 1946 r. złożono tu 117 trumien z prochami osób zamordowanych i spalonych przewiezionych między innymi: z siedziby gestapo w Al. Szucha, ul. Wolskiej, ul. Górczewskiej, Parku Sowińskiego, ze szpitala św. Stanisława (fabryka Franaszka), ul. Moczydło, ul. Młynarskiej.”

W 2001 roku, po latach starań, uzupełniono pomnik Polegli Niepokonani o powstańcze kotwice (umieszczone na barykadzie i tarczy bohatera), a także o krzyże. Przeróbka została wykonana przez autora na wniosek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Wtedy pojawiła się „korona” siedmiu różnej wielkości granitowych krzyży, które zostały ustawione na blokach powstańczej barykady, a do tarczy wojownika dodano jeszcze z brązu kotwicę Polski Walczącej, a drugą kamienną umieszczono na jednej z dwóch części barykady. Ponadto wymieniono stare tablice z inskrypcjami.

Krzyże były notorycznie niszczone, więc obecnie tylko skromne symbole Polski Walczącej przypominają o okolicznościach śmierci tysięcy warszawiaków.

W 60. rocznicę powstania warszawskiego, w 2004 roku obok kurhanu wykuta została tablica z treścią:

„Cmentarz Powstańców Warszawy założony w 1945 r. jest największą nekropolią powstania warszawskiego, które wybuchło 1 sierpnia 1944 r. i trwało do 2 października 1944 r.

Spoczywają tu szczątki ok. 104 tysięcy osób. We wspólnych mogiłach pochowano około 100 tysięcy zwłok i prochów ludzkich cywilnych mieszkańców stolicy oraz żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji zbrojnych poległych w walkach, zamordowanych w masowych egzekucjach i spalonych podczas 63 dni powstania warszawskiego.

Zwłoki i prochy poległych ekshumowano i przeniesiono na ten cmentarz z różnych dzielnic Warszawy. Pierwszych pochowań dokonano 30 listopada 1945 r. składając tu szczątki odnalezione podczas ekshumacji przy ul. Mokotowskiej 24/29.

W latach 1946–1947 oraz w okresie późniejszym kontynuowano chowanie szczątków ekshumowanych z różnych dzielnic stolicy.

Pochowano tu również 3526 żołnierzy Wojska polskiego poległych i zmarłych z ran we wrześniu 1939 r. oraz 231 żołnierzy Wojska Polskiego poległych i zmarłych z ran w latach 1944-1945.

Do budowy cmentarza w obecnym wystroju przystąpiono w początkach lat sześćdziesiątych według projektu artysty rzeźbiarza mgr Tadeusza Wyrzykowskiego.

W 1973 r. w obrębie mogiły kryjącej prochy około 50 tysięcy osób wzniesiony został pomnik Polegli Niepokonani autorstwa artysty rzeźbiarza prof. Gustawa Zemły.”

Cmentarz i pomnik są, obok Cmentarza Wojskowego na Powązkach, miejscem obchodów rocznic wybuchu powstania warszawskiego.

Pomnik Powstania Warszawskiego

Pomnik Powstania Warszawskiego – monumentalny pomnik ku czci bohaterów powstania warszawskiego zlokalizowany na wschodniej stronie placu Krasińskich w Warszawie.

Monument wzniesiono w oparciu o jeden z trzech projektów nadesłanych na konkurs ogłoszony w grudniu 1984 przez Zarząd Tymczasowy Komitetu Budowy Pomnika Bohaterów Powstania Warszawskiego 1944.

Budowę pomnika poprzedziła zbiórka pieniędzy i surowców potrzebnych do jego wykonania. Pomnik tworzą postacie powstańców. Część z powstańców wchodzi do kanału (nawiązanie do ewakuacji Starówki), a część wybiega spod konstrukcji przypominającej walące się ściany i cegły spadające w wyniku wielkiego wybuchu.

Pomnik był miejscem historycznych wydarzeń. Podczas uroczystości 50 rocznicy wybuchu powstania warszawskiego w 1994 prezydent Niemiec Roman Herzog jako pierwszy Niemiec w historii przeprosił Polaków za zbrodnie dokonane przez Niemców w czasie II wojny światowej. Herzog powiedział również, że:

„[...] To wywołuje w nas Niemcach wstyd, że nazwa naszego kraju i narodu jest już na zawsze związana z bólem i cierpieniem, które zostało zadane milionom Polaków [...].”

Obecnie tłem pomnika jest wybudowany w 1999 Gmach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej.

Według zamysłu projektanta, profesora Wincentego Kućmy, pomnik stanowi jeden z elementów tryptyku, w skład którego wchodzą także: pomnik Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku (1979) oraz pomnik Poległym w Obronie Ojczyzny w Częstochowie (1985).

Pomnik jest krytykowany przez niektórych architektów za brak walorów artystycznych oraz nawiązanie do konwencji socrealistycznych.

Pomnik Warszawskiej Syrenki

Pomnik Warszawskiej Syrenki – znajduje się na Rynku Starego Miasta.

Przedstawia symbol stolicy Polski. Wykonana jest z brązu i mierzy 2,5 m. Został wykonany przez Konstantego Hegla. Oryginalny pomnik przed zniszczeniem ważył 1206 kg, a pracownicy firmy Bracia Łopieńscy wykonali go w 2700 roboczogodzin. Podczas II wojny światowej pomnik został uszkodzony, a w 1951 w odlewni Braci Łopieńskich dorobiono jej oderwany miecz, lewą rękę i tarczę. Rzeźbę poddano renowacji w 2008 roku ze względu na liczne uszkodzenia.

Pomnik Kazimierza Górskiego

Pomnik Kazimierza Górskiego – pomnik położony na Pradze Południe na promenadzie otaczającej Stadion Narodowy na końcu głównej alei prowadzącej na stadion od strony ronda Waszyngtona, w pobliżu rzeźby Sztafeta.

Informacja o postawieniu pomnika przy stadionie wyszła we wrześniu 2013 roku od Rady Fundacji Kazimierza Górskiego, a inicjatywę poparł operator stadionu, który liczy, że ustawienie pomnika słynnego trenera będzie gestem wychodzącym naprzeciw oczekiwaniom posłów, którzy chcą nadać stadionowi imię Górskiego, a operator chce jego nazwę sprzedać sponsorowi. Fundacja chciała upamiętnić postać Kazimierza Górskiego, legendy polskiej reprezentacji piłki nożnej i jej selekcjonera. Doprowadził on ją do medali igrzysk olimpijskich, złotego w Monachium w 1972 i srebrnego w Montrealu cztery lata później oraz do trzeciego miejsca w piłkarskich mistrzostwach świata w Niemczech w 1974 roku. Pieniądze na odlanie i ustawienie rzeźby - w sumie pół miliona złotych - fundacja chciała zbierać w ogólnopolskiej zbiórce pieniężnej, jednak ostatecznie znaczną część kosztów pokrył sponsor.

Do 6 grudnia 2013 roku, gdy mijał termin przysyłania projektów pomnika, przysłano 34 projekty z ich gipsowymi makietami autorstwa 25 artystów. Dwa tygodnie później, 19 grudnia miał być przedstawiony zwycięski projekt pomnika, jednak w związku z dużym zainteresowaniem konkursem wybrano wtedy trzy finałowe projekty, których autorów poproszono o dostarczenie większych modeli w skali 1:5 do 27 stycznia 2014 roku, a oprócz wyboru jury na najlepszy pomnik głosować mogli także odwiedzający Stadion Narodowy.

Ostateczny wygląd pomnika autorstwa Marka Maślańca z Krakowa, przedstawiający Górskiego energicznie maszerującego z piłką pod pachą, wybrano 31 stycznia, odrzucając projekt Władysława Dudka, w którego projekcie Górski stoi z piłką w ręku, oraz Mariana Molędy, gdzie Górski trzyma piłkę pod nogą. Autor wybranego pomnika zmienił swój początkowy projekt gdy poproszono go o dostarczenie większego modelu - początkowo figura trenera była na modelu otoczona wiszącymi w powietrzu liniami pola bramkowego, z czego autor zrezygnował. Maślaniec otrzymał za projekt nagrodę w wysokości 30 tysięcy złotych za zajęcie pierwszego miejsca w konkursie.

Początkowo planowano, że rzeźba zostanie ustawiona w czerwcu 2014 roku, ale dopiero w sierpniu rada miasta podjęła uchwałę wyrażającą zgodę na ustawienie pomnika. Odsłonięcie pomnika zaplanowano wówczas na 10 października 2014 roku, tak by statua stanęła w przeddzień meczu Polska - Niemcy, jednak przedłużyły się oficjalne procedury i przeniesiono ten termin najpierw na listopad, a potem na początek 2015 roku.

Pomnik ostatecznie odsłonięto 26 marca 2015 roku. W uroczystości odsłonięcia pomnika wzięli udział byli reprezentanci Polski, m.in. Marek Kusto, Henryk Kasperczak, Jerzy Kraska, Leszek Ćmikiewicz, Joachim Marx, Adam Musiał, Kazimierz Kmiecik i Jan Domarski, a także Jacek Gmoch, Andrzej Strejlau, lekarz kadry Janusz Garlicki oraz prezesowie PZPN: obecny, Zbigniew Boniek i dawny, Michał Listkiewicz, a także Dariusz Górski, syn trenera. Obecni ze sztandarami byli także uczniowie szkół noszących imię Kazimierza Górskiego.

Pomnik składa się postumentu mierzącego 3,5 m wysokości, a wraz z cokołem około 5,5 m. Na cokole widoczne jest imię i nazwisko trenera, a obok przytwierdzona jest tablica z informacjami biograficznymi i opisem najważniejszych osiągnięć trenera oraz wybrany przez kibiców cytat: "Dopóki piłka w grze, wszystko jest możliwe". Cytat ten został wybrany spośród wysłanych przez kibiców, a osoba która wysłała tę propozycję cytatu, otrzymała dwa prywatne miejsca na Stadionie Narodowym, uprawniające do uczestnictwa we wszystkich wydarzeniach odbywających się w tym miejscu przez 12 miesięcy. Postać Górskiego na cokole wykonana jest z brązu i przedstawia go w dynamicznej pozie z piłką przy ramieniu.

Popiersie Ignacego Jana Paderewskiego

Popiersie Ignacego Jana Paderewskiego – popiersie autorstwa Stanisława Sikory, przed wejściem do Parku Skaryszewskiego

Znajduje się przed główną aleją parku, przy wejściu od strony Ronda Waszyngtona. Ufundowany przez Janinę i Zbigniewa Porczyńskich. Popiersie odsłonięto w roku 1988.

Pomnik Polaków – Ofiar Ataku Terrorystycznego w Nowym Jorku z 11 września 2001

Pomnik Polaków – Ofiar Ataku Terrorystycznego w Nowym Jorku z 11 września 2001 znajduje się przy głównej alei parku, przy wejściu od strony Ronda Waszyngtona – po lewej stronie.

Monument w formie prostokątnej płyty z czarnego granitu umieszczonej na postumencie z wyrytymi nazwiskami sześciu polskich ofiar zamachu na World Trade Center został odsłonięty w pierwszą rocznicę zamachu, 11 września 2002, przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele rodzin ofiar oraz nowojorscy policjanci.

Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej

Pomnik upamiętnia żołnierzy radzieckich poległych w dniach 10–15 września 1944 w walkach o Pragę. Monument wzniesiono w miejscu grobu 26 żołnierzy, którzy zginęli 13 września 1944 w pobliżu ronda Waszyngtona nacierając od strony ul. Grochowskiej.

Zaprojektowany przez A. Nenko (według innego źródła – mjr Antonienko) został wykonany z piaskowca przez Stanisława Sikorę, Stefana Mamota i Józefa Trenarowskiego. Na rozbudowanym postumencie z podniesioną częścią środkową umieszczono stelę z płaskorzeźbą żołnierza Armii Radzieckiej pod którą znajdują się złożone sztandary.

Monument został odsłonięty 15 września 1946. Podczas przebudowy ronda w 1968 ciała żołnierzy zostały ekshumowane i przeniesione na Cmentarz-Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich przy u. Żwirki i Wigury, a sam pomnik przesunięto w głąb głównej alei przecinającej park Skaryszewski. W pobliżu pierwotnego umiejscowienia pomnika stoi obecnie popiersie Ignacego Jana Paderewskiego – patrona Parku.

Po 1989 monument był wielokrotnie dewastowany. 

w 2018 roku został zdemontowany i przeniesiony do Muzeum Zimnej Wojny. 

Pomnik Jana Kilińskiego

Pomnik Jana Kilińskiego w Warszawie – posąg Jana Kilińskiego, według projektu Stanisława Jackowskiego, znajdujący się przy ul. Podwale w Warszawie.
Jeden z nielicznych warszawskich pomników, który nie został zniszczony w czasie II wojny światowej.
Pomnik powstał według projektu Stanisława Jackowskiego, a odlany został w 1935 w firmie „Bracia Łopieńscy”. Odsłonięto go na Placu Krasińskich 19 kwietnia 1936 w obecności Ignacego Mościckiego w 30. rocznicę powołania Warszawskiej Izby Rzemieślniczej. Cokół pomnika został wykonany przez firmę kamieniarską Jana Fedorowicza z granitu finlandzkiego pochodzącego z rozebranego soboru św. Aleksandra Newskiego na placu Saskim. Po zakończeniu uroczystości ulicami Warszawy przeszedł uroczysty pochód przedstawicieli wszystkich cechów warszawskich, z których każdy niósł symbol swego zawodu.

W czasie wojny Niemcy zdemontowali pomnik w ramach zemsty za zdjęcie przez Polaków 12 lutego 1942 niemieckich napisów z pomnika Mikołaja Kopernika. Wkrótce jednak wyszło na jaw, że pomnik ukryto w magazynach Muzeum Narodowego i na jego fasadzie pojawił się napis: Jam tu ludu W-wy. – Kiliński Jan. Pojawił się też napis „podpisany” przez samego Kopernika: W odwecie za zniszczenie pomnika Kilińskiego zarządzam przedłużenie zimy o 6 tygodni. Zima tego roku była dłuższa.

Po zakończeniu II wojny światowej, w 1945, nie zniszczony, a jedynie pozbawiony szabli, jako jeden z pierwszych warszawskich pomników stanął w alei 3 Maja naprzeciwko gmachu Muzeum Narodowego. 1 września 1946 został przeniesiony z powrotem na plac Krasińskich, gdzie stał przez 12 lat. 15 listopada 1959 pomnik po raz kolejny zmienił miejsce pobytu i tym razem już na stałe został przeniesiony na miejsce przy ul. Podwale, u wylotu ul. Piekarskiej. Nowy granitowy cokół ufundowali rzemieślnicy warszawscy, co upamiętnia napis wykuty na pomniku.

Umiejscowienie monumentu uzasadnione jest tym, że w jego pobliżu znajdowała się siedziba ambasadora rosyjskiego w czasie insurekcji kościuszkowskiej. Jan Kiliński dowodził szturmem mieszkańców Starego Miasta na tę rezydencję 17 kwietnia 1794.

W latach 1993–1994 pomnik został poddany gruntownej renowacji, dzięki której wzmocniono jego osłabiony fundament i wyprostowano cokół odchylony od pionu o 12 stopni.
Pomnik składa się z rzeźby wykonanej z brązu o wysokości 4 metrów oraz granitowego cokołu o wysokości 3 metrów. Jan Kiliński rusza do szturmu, idąc w płaszczu, z wysoko podniesioną szablą i z pistoletem za pasem.

Na cokole widnieje napis: „JANOWI KILIŃSKIEMU WODZOWI LUDU STOLICY ROKU 1794. RODACY R. 1934”.

Pierwotnie na frontonie cokołu znajdowała się płaskorzeźba autorstwa Walentego Smyczyńskiego Kiliński prowadzący powstańców przez pl. Zamkowy, jednak po wojnie nie została ona odtworzona.