czwartek, 9 sierpnia 2012

Pomnik Józefa Piłsudskiego (Belweder)

Pomnik Józefa Piłsudskiego w Warszawie – posąg Józefa Piłsudskiego, według projektu Stanisława Ostrowskiego, znajdujący się w Warszawie, wystawiony jako wyraz wdzięczności za obronę Warszawy w 1920 roku.
Pomnik przedstawia stojącego Józefa Piłsudskiego opierającego się oburącz o szablę w pochwie.

Stanisław Ostrowski wykonał marmurowy pomnik Józefa Piłsudskiego jeszcze przed II wojną światową. Pomnik, przechowany w Starej Pomarańczarni w Łazienkach Królewskich, stał się podstawą do odlewu, który jest obecnym pomnikiem. Pomnik został odlany ze spiżu, dzięki inicjatywie Ministerstwa Obrony Narodowej, które przekazało na ten cel dużą ilość łusek armatnich.

Pomnik na niskim cokole zdobią napisy:

    „Marszałek Józef Piłsudski”
    „Swemu Obrońcy w 1920 r. – Warszawa”
    „Z inicjatywy Jerzego Waldorffa pomnik ten odsłonięto / 8 listopada 1998 r. w 80-tą rocznicę odzyskania niepodległości / Fundatorami są: / Gmina Warszawa Centrum, Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie / Wiesław Ciałkowski i inni ofiarodawcy / Społeczny Komitet Budowy Pomnika / Marszałka Józefa Piłsudskiego Warszawa 1998 r.”.


Pomysłodawcą budowy pomnika był Jerzy Waldorff, który w 1997 roku zainicjował zbiórkę pieniędzy na ten cel, przekazując sumę 5 tysięcy zł, otrzymaną w plebiscycie czytelników „Expressu Wieczornego”, słuchaczy radia WAWA oraz widzów Warszawskiego Ośrodka Telewizyjnego.

Jerzy Waldorff zaproponował, aby pomnik Piłsudskiego został wzniesiony przy Belwederze w Alejach Ujazdowskich. Radni Gminy Warszawa Centrum podjęli 26 lutego 1998 roku uchwałę, w której postanowiono, że zaprojektowaniem monumentu i jego realizacją zajmie się stowarzyszenie „Społeczny Komitet Budowy Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego” powołane do życia przez Jerzego Waldorffa, natomiast za wykonanie uchwały odpowiedzialny będzie ówczesny prezydent stolicy Marcin Święcicki.

Pomnik został uroczyście odsłonięty przez prezydenta miasta M. Święcickiego, J. Waldorffa i córkę Marszałka Jadwigę Piłsudską-Jaraczewską 8 listopada 1998 roku.

wtorek, 7 sierpnia 2012

Pomnik ks. Ignacego Skorupki

Pomnik ks. Ignacego Skorupki - stoi na placu weteranów 1863 roku przed Katedrą warszawsko-praską. Przedstawia on ks. Ignacego Skorupkę - kapelana 236. Ochotniczego Pułku Legii Akademickiej, uczestnika Bitwy Warszawskiej 1920 roku. Autorem rzeźby jest Andrzej Renes.

Pomnik ufundowany został przez diecezję warszawsko-praską z okazji 85. rocznicy "Cudu nad Wisłą". Odsłonięcia 13 sierpnia 2005 roku dokonali harcerze hufca praskiego. Uroczystą mszę świętą odprawił ówczesny prymas Polski, kardynał Józef Glemp. Uczestniczyli w niej m.in.: ostatni Prezydent RP na Uchodźstwie - Ryszard Kaczorowski oraz ówczesny prezydent stolicy - Lech Kaczyński.
Pomnik wykonany ze spiżu przedstawia księdza trzymającego w lewej ręce krzyż oraz pokazującego prawą kierunek ataku. Całość z granitowym cokołem mierzy 9 metrów, sama rzeźba ma 4 metry. Napis na cokole głosi:
Ksiądz Ignacy Jan Skorupka urodzony 31 VII 1893 w Warszawie. Kapelan Garnizonu Praskiego Wojska Polskiego. Kapelan I Batalionu 236 pp. Armii Ochotniczej. 14 sierpnia 1920 poległ w walce z bolszewikami pod Ossowem. Kawaler Krzyża Virtuti Militari. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. 13 sierpnia 2005 w 85 rocznicę Bitwy Warszawskiej.

Już przed wojną planowano postawienie pomnika księdzu. Powstał nawet cokół, na którym ostatecznie po wojnie stanął Pomnik Polsko-Radzieckiego Braterstwa Broni na placu Wileńskim.


Pomnik Kościuszkowców

Pomnik Kościuszkowców – pomnik upamiętniający próby niesienia pomocy powstaniu warszawskiemu podejmowane przez żołnierzy 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Zlokalizowany jest u zbiegu ulic Wybrzeże Helskie i Okrzei przy wlocie do Portu Praskiego w dzielnicy Praga Północ w Warszawie, w pobliżu gmachu dawnej Komory Wodnej nad Wisłą.

14 września 1944 oddziały 1 Armii Wojska Polskiego i Armii Czerwonej zajęły Pragę, uwalniając od Wehrmachtu prawobrzeżną część miasta, gdy tymczasem od 1 sierpnia trwało powstanie warszawskie w lewobrzeżnej części Warszawy. We wrześniu podjęto zakończone niepowodzeniem próby przepraw przez Wisłę w rejonie przyczółka czerniakowskiego i na Kępie Potockiej.

Przewodniczącym społecznego komitetu budowy pomnika był Włodzimierz Sokorski. Wiosną 1979 ogłoszono konkurs na projekt monumentu pod hasłem "... ale najpiękniejszy jest naszej Wisły brzeg", gdzie spośród 30 zgłoszonych prac wybrano projekt Andrzeja Kastena. Pomnik miał stanąć w 1980, jednak plany te pokrzyżował zryw "Solidarności" i stan wojenny. Z inicjatywy Związku Kombatantów WP i Klubu Kościuszkowca do prac przystąpiono w październiku 1983, akt erekcyjny pod pomnik wmurowano 7 października 1983 w ramach 40. rocznicy powstania Ludowego Wojska Polskiego. Wykonano nasyp ziemny dla wyeksponowania 12-metrowej, 48-tonowej rzeźby Kastena odlanej w brązie w Zakładach Mechanicznych im. Marcelego Nowotki. Monumentalny posąg przedstawia żołnierza w rogatywce, z pepeszą w dłoni i rozwianej pelerynie rozpaczliwie wyciągającego rękę w stronę lewobrzeżnej Warszawy. Składał się z ok. 300 elementów. Z uwagi na wielkość i wagę odlewów wytyczono specjalną trasę ich przewozu z fabryki na miejsce montażu.

Całość kompozycji przekroczyła wysokość 16 metrów, a rozległy plac wyłożony kamiennymi płytami został obsadzony zielenią. Projektantem otoczenia pomnika był Bogusław Chyliński. W pracach przy budowie monumentu brały udział liczne warszawskie przedsiębiorstwa, weterani, młodzież oraz żołnierze Ludowego Wojska Polskiego.

Odsłonięcie pomnika nastąpiło 17 stycznia 1985 w 40. rocznicę wyzwolenia Warszawy.

W 2011 związku z realizacją projektu Port Praski pojawiły się plany przeniesienia monumentu w okolice Mostu Świętokrzyskiego.

Pomnik Syreny na Powiślu

Pomnik Syreny wykonany ze spiżu postawiono nad Wisłą w kwietniu 1939. Do rzeźby Ludwice Nitschowej pozowała Krystyna Krahelska, uczestniczka Powstania Warszawskiego, autorka tekstu do powstańczej piosenki  "Hej, chłopcy, bagnet na broń".
Jesienią 2006 przed pomnikiem ustawiono tablicę informującą o srebrnym Krzyżu Virtuti Militari, który nadał Warszawie gen. Sikorski w uznaniu zasług obrony miasta we wrześniu 1939.

piątek, 3 sierpnia 2012

Ławeczka Jana Nowaka Jeziorańskiego

Ławeczka Jana Nowaka Jeziorańskiego - pomnik przy ul. Czerniakowskiej 178 A w Warszawie, znajdujący się na skraju obszaru parkowego.

19 października 2006 roku przed Biblioteką i Centrum Informacji im. Jana Nowaka Jeziorańskiego Władysław Bartoszewski z prezydentem Warszawy Kazimierzem Marcinkiewiczem dokonali odsłonięcia pomnika. W uroczystości wzięli udział m.in.: ambasador USA Victor Ashe, minister Kancelarii Prezydenta Elżbieta Jakubiak, Zofia Bartoszewska, prezes Związku Powstańców Warszawskich gen. Zbigniew Ścibor-Rylski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego Jan Ołdakowski, prezes Fundacji im. Jadwigi i Jana Nowaków-Jeziorańskich Jacek Taylor.Inicjatorkami budowy pomnika są Hanna i Jacek Fedorowiczowie.

Autorem rzeźby plenerowej wykonanej w brązie jest Wojciech Gryniewicz.

Pomnik Fryderyka Chopina

Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie – pomnik Fryderyka Chopina w Parku Łazienkowskim w Warszawie, przedstawiający odlaną w brązie postać kompozytora siedzącą pod stylizowaną mazowiecką wierzbą. Obok pomnika Syrenki, Kolumny Zygmunta, Pałacu na Wodzie czy Pałacu Kultury i Nauki, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych widoków związanych z Warszawą. Pomnik doczekał się nie tylko niezliczonych reprodukcji kalendarzowych, pocztówkowych, filatelistycznych itp., ale także kopii, z których najbardziej znana, w skali 1:1, znajduje się w Japonii w mieście Hamamatsu.
Pomysł upamiętnienia kompozytora zaistniał w warszawskim środowisku muzycznym w II połowie XIX wieku, ale nie miał szans urzeczywistnienia ze względu na politykę ucisku narodowościowego Rosji, jednego z zaborców. Sytuacja uległa zmianie w 1901 roku, gdy polska śpiewaczka operowa Adela Bolska uzyskała zgodę cara Mikołaja II na utworzenie komitetu budowy pomnika.

Pomnik wykonany został przez Wacława Szymanowskiego, który wygrał konkurs rozpisany w 1908 r. Miał on być wzniesiony w setną rocznicę urodzin pianisty w 1910 r. W jury konkursowym zasiadały takie postaci kultury i sztuki jak: Antoine Bourdelle, Józef Pius Dziekoński czy Leopold Méyet. Ponieważ projekt budził wiele kontrowersji, a prace przy jego realizacji zostały przerwane wybuchem I wojny światowej, zrealizowany został dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Odlano go w częściach we Francji, gdzie znajdował się gipsowy model, po czym, po przewiezieniu do Polski, zmontowano go w warszawskich Łazienkach. Został uroczyście odsłonięty 27 listopada 1926 roku. Otoczenie pomnika - cokół oraz basen - zaprojektował architekt Wydziału Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej, profesor Oskar Sosnowski. Prace kamieniarskie wykonała łódzka firma Urbanowskiego.
31 maja 1940 roku pomnik Chopina został przez Niemców wysadzony w powietrze i pocięty palnikami na mniejsze części. Złom powstały w wyniku tej dewastacji wywieziono koleją na zachód, gdzie jego fragmenty zostały użyte jako surowiec przeznaczony do przetopienia w niemieckiej hucie. Niemcy starali się zniszczyć także wszystkie kopie pomnika przechowywane w polskich muzeach. Jednemu z pracowników Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu udało się ukryć w piwnicy kopie głowy pomnika. Niemcy zniszczyli jednak wszystkie gipsowe repliki oraz drewnianą kopię rzeźby w skali 1:2, którą do poznańskiego muzeum przekazał sam autor.
W wyniku dokonanej przez Niemców dewastacji odbudowa po wojnie nastręczała wielu trudności. Poszukiwano replik oraz zachowanych kopii pomnika mogących posłużyć za wzór do odtworzenia dzieła. W 1945 roku pracownicy Zakładów Rafineryjno-Przetwórczych we Wrocławiu znaleźli pośród zalegających na terenie fabryki hałd złomu głowę Chopina, jednak nie była to oryginalna głowa, ale tylko jeden z próbnych odlewów w znacznie pomniejszonej skali. Kompletną kopię całego pomnika udało się znaleźć dopiero podczas odgruzowywania zniszczonego domu Szymanowskiego na Mokotowie. Na podstawie tej kopii podjęto próbę wykonania wiernej repliki zniszczonego oryginału. Pomnik został zrekonstruowany według projektu prof. Władysława Wasiewicza i odsłonięty ponownie w 1958 r. Obecnie sąsiaduje on z sadzawką. Wokół pomnika i stawu rozmieszczonych jest wiele ławek, gdyż od 1959 roku w okresie letnim odbywają się tu koncerty utworów Chopina, wykonywane na fortepianie ustawianym u podnóża pomnika na specjalnie zaprojektowanej platformie. Dyrekcja parku pozwala słuchaczom na przebywanie na trawnikach okalających to miejsce.

Napis na cokole głosi: Posąg Fryderyka Chopina zburzony i zagrabiony przez Niemców w dniu 31 maja 1940 roku odbuduje Naród. 17-X-1946 r. Wyryto również słowa Adama Mickiewicza:

    Płomień rozgryzie malowane dzieje,
    Skarby mieczowi spustoszą złodzieje,
    Pieśń ujdzie cało...


W roku 1994 w japońskim mieście Hamamatsu odsłonięto kopię pomnika z warszawskich Łazienek, przekazaną temu miastu na podstawie umowy o wymianie kulturalnej między miastami partnerskimi.

środa, 1 sierpnia 2012

Pomnik Małego Powstańca

Pomnik Małego Powstańca – pomnik na ulicy Podwale, przy Murach Obronnych. Upamiętnia on najmłodszych uczestników powstania warszawskiego w 1944 roku.

Został zaprojektowany przez Jerzego Jarnuszkiewicza w roku 1946, jeszcze w okresie studiów autora. Przez wiele lat był znany głównie z licznych miniaturowych kopii, przypominających w wielu rodzinach o dniach Powstania. Władze zezwoliły na realizację pomnika dopiero w latach osiemdziesiątych.

Odsłonięcia pomnika dokonano 1 października 1983. Na pomniku wzorowana jest rzeźba Dzieci Czerwca 1956, zlokalizowana w Poznaniu przy ul. Młyńskiej.